[صفحه اصلي ]     جلد 9, شماره 4 - ( 12-1386 ) برگشت به فهرست نشريات جلد 9, شماره 4 - ( 12-1386 ), صفحات 439 - 453 تاريخچه و وضعيت کمبود يد در جهان و ايران نويسندگان: دكتر حسين دلشاد * * - تهران، اوين، جنب دانشگاه علوم پزشكـي شهيد بهشتي، پژوهشكده علوم غدد درون‌ريز و متابوليسم، صندوق پستي 4763-19395، دكتر حسين دلشاد نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: غدد درون‌ریز چکيده مقاله: کمبود يد عامل تاخير رشد و نمو و شايع‌ترين علت قابل کنترل آسيب‌هاى مغزى در دنياى امروزى به شمار مي‌رود که حدود 2 ميليارد نفر (38 درصد کل جمعيت جهان) از 130 کشور دنيا را در معرض خطر قرار داده است. يد در ساختمان هورمون‌هاى تيروئيد شرکت نموده، کمبود آن منجر به توليد ناکافى هورمون تيروئيد مي‌شود. زمانى اين کمبود به عنوان يک مشکل ناچيز تصور مي‌شد که تنها باعث بزرگى تيروئيد يا گواتر مي‌شد، اما امروزه تأثير آن بر تکامل مغز در حال رشد و پيشرفت‌هاى اجتماعى و اقتصادى بسيارى از کشور‌ها به خوبى آشکار شده است. تاريخچه‌ى کمبود يد با مرورى بر تاريخ گواتر و کرتينيسم آغاز مي‌شود. اولين گزارش‌ها در مورد گواتر و کرتينيسم به تمدن‌‌هاى قديم چينى و هندو و سپس يونان و رم باستان نسبت داده مي‌شود. اولين توصيف جامع اين پديده‌‌ها در زمان رنسانس اتفاق افتاد. در قرن 17 و 18 بر مطالعه‌هاى علمى ‌افزوده شد و اولين بار در سال 1754 ميلادى واژه‌ى «کرتن» در دايراه‌المعارف ديدروتز تعريف شد. قرن نوزدهم آغاز کوشش‌هاى جدى براى کنترل اين مشکل بود، اما در نيمه‌هاى دوم قرن بيستم دانش لازم براى پيشگيرى و کنترل مؤثر کمبود يد نصيب بشر شد. فعاليت‌هاى امروز بشر در زمينه‌ى کنترل و پيشگيرى اختلالات ناشى از کمبود يد مديون کارهاى ديويد مارين است که در سال 1915 ميلادى اعلام نمود: «گواتر آندميک سهل‌ترين بيمارى شناخته شده‌ى قابل پيشگيرى است». در همان سال هانزينگر استفاده از نمک‌هاى يددار را براى کنترل گواتر در کشور سوئيس پيشنهاد کرد. پيشرفت‌هاى قابل توجهى در ريشه‌کن نمودن کمبود يد در چند دهه‌ى اخير نصيب بشر شده است. تعداد کشورهاى درگير کمبود يد به عنوان يک مشکل بهداشت عمومى ‌از 110 کشور در سال 1993 به 45 کشور در سال 2003 کاهش يافته است. با وجود اين، هنوز 45 ميليون نوزاد در سال پا به دنيايى مي‌گذارند که آن‌ها را در معرض خطر آسيب‌هاى مغزى ناشى از کمبود يد قرار مي‌دهد. پايش برنامه‌هاى کنترل و پيشگيرى از اختلالات ناشى از کمبود يد و آموزش جامعه دو رکن اساسى براى پايدارى کفايت يدرسانى جوامع محسوب مي‌شوند. پيشرفت‌هاى به دست آمده در برخى از کشور‌ها از جمله ايران، چين، کامرون و پرو نشان داده است که دسترسى به دريافت کافى يد و پايدارى آن در جامعه امکان‌پذير است. واژه‌هاي كليدي: اختلالات ناشى از کمبود يد (IDD)، گواتر، يد، متن كامل [PDF 383 kb]   برگشت به فهرست نشريات جلد 9, شماره 4 - ( 12-1386 ), صفحات 439 - 453 Static site map - Persian site map - English site map - Created in : 0.08079 seconds by AWT YEKTAWEB 1.8.3.0 by 507 querry